Zon activiteit
Zonactiviteit
APOD
Maanfase
Maanfase
Maanfase

Terugblik op de KNVWS voorjaarsbijeenkomst van 20 april 2013

Geschreven door: Frans Sanders (secretaris).

01-inloopOude bekenden die amicale begroetingen uitwisselen, de naar believen te consumeren koffie en thee, en een stand van de firma Folux met een tweetal volledig ontplooide telescoopopstellingen – bij binnenkomst in de theaterzaal van de Weideblik proefde men de atmosfeer waar alleen astrovrienden de juiste smaakpapillen voor bezitten. Met een dertigtal deelnemers was de vierde editie van de voorjaarsbijeenkomst te Hoogeveen even goed bezocht als vorig jaar.

02-boelieNa de opening door de voorzitter van de VAS Zuid-Drenthe, nu in de rol van gastheer en presentator, Roelof Mink, gaf Boelie Boelens de aftrap met een filmverslag van de Jupiterbedekking van vorig jaar 15 juli. Boelie, sinds jaren al een fervent astro-cineast, heeft de techniek van de hand-held camera voor het vastleggen van sterrenkundige fenomenen min of meer tot zijn handelsmerk verheven – wat ontegenzeggelijk een avontuurlijke spanning aan de beelden toevoegt – in dit geval echter verried het met majesteitelijke waardigheid verdwijnen van een scherp omrande, dwarsgestreepte bol achter de maanrand, het gebruik van een driepootje.

03-timTim Schuurman vervolgens toonde een aantal deepsky opnamen, die hij maakte met een digitale spiegelreflexcamera geposteerd in het brandpunt van een 8 inch Newtontelescoop. Tim deed uit de doeken hoe hij door middel van intensieve bewerking van het ruwe beeldmateriaal een schitterend eindproduct in full-colour op het scherm kan laten verschijnen.

04-albertAlbert van Duin besprak de zelfbouw van zijn 40 cm Newtontelescoop, in alle opzichten een fotonenverzamelaar van formaat. Zonder overdrijving kan men stellen dat hij zich met dit instrument, equatoriaal gemonteerd in zijn achtertuin op vier, bepaald geen losse schroeven en behangen met een state of the art CCD-camera en overige hulpapparatuur, heeft opgewerkt tot de top van de amateurwereld. Albert liet enkele opnamen zien van de supernova in M101 van september 2012 tijdens de piek van haar lichtsterkte. Over andere foto’s die hij onthulde voor zijn gehoor, zoals die van M51, kan slechts in overtreffende trap worden gesproken. Hoewel nog net niemand werd betrapt op het wegpinken van een traantje bij het aanschouwen van zoveel kosmische schoonheid, maakte dat wel in een andere, hoorbare vorm emotie los bij de aanwezigen (nee, geen gesnotter).

Het werd hoog tijd om een luchtje te scheppen, in de zon, op het bordes aan de voorgevel van het gebouw. Nu de meute daar toch stond, namen enkele astrofotografen die zich ook bedreven waanden in het vastleggen van aardse objecten, de gelegenheid te baat een groepsfoto te maken.

04a groep

Na de lunchpauze, waarin men zich de soep en de belegde broodjes zich goed liet smaken – met name de kroketvariant vond gretig aftrek – werd de secretaris van de K05-van-woerdenNVWS, Jan Allerd de Boer, uitgenodigd om voor de tweede maal de Hugo van Woerdenprijs uit te reiken. De eer viel deze keer te beurt aan de Utrechtse Anna Latour (24) voor haar jarenlange, enthousiaste betrokkenheid bij het JWG en het magazine Universum, aanvankelijk als medewerker lay-out, later en tot op heden als hoofdredacteur van het blad. De prijs bestond uit een oorkonde en een geldbedrag, te besteden bij De Koepel. Een bestemming daarvoor had Anna al gevonden in haar op stapel staande project met jeugdige astronomen. Mocht zij voor het project nog geen titel hebben bedacht, dan dekt ‘Het heelal door de verrekijker’ aardig de lading, en een fors uitgevallen binoculair zal er een prominente rol in gaan vervullen. Na de uitreiking deed Anna (in zeker opzicht bij wijze van maidenspeech) verslag van haar ervaringen op de redactie. Wie de recente reeks edities van Universum bekijkt, zal kunnen opmerken dat steeds één enkele themafoto de cover bladvullend beslaat – het resultaat van welbewust beleid.

Andermaal greep vervolgens Tim Schuurman de microfoon en leverde overtuigend het bewijs dat je de kosten van een hobby als astrofotografie nog redelijk in de hand kunt houden door handig en creatief gebruikmaken van bouwmarktartikelen. Zo knutselde hij o.a. een Peltier-koelplaat voor de beeldchip van zijn DSLR, waarmee een daling van zeker 15 oC ten opzichte van de omgevingstemperatuur kan worden gehandhaafd. Inderdaad leidt deze voorziening tot een aanzienlijke ruisvermindering in de opnamen.

06-wilcoEen onvermoeibare doe-het-zelver waar het gaat om telescoop(-gerelateerde) constructies is Wilco Boerman. Liever mijdt hij het voor zijn ontwerpen te flimsy bouwmarktmateriaal (te gamma’l – wellicht) en betrekt hij bijvoorkeur via internet op maat gezaagd plaatwerk uit de sector midden- en kleinbedrijf. Men zou er pantservoertuigen mee willen uitrusten en zijn montering met soepele frictieaandrijving, nog niet af maar in vergevorderde staat van ontwikkeling, oogt dan ook buitengewoon solide, zoals te oordelen naar een aantal ter plekke geshowde onderdelen. We zullen hier zeker meer van horen.

07-roelofOnbetwiste zonnekoning Roelof Mink toonde een aantal uiterst gedetailleerde opnamen van Sol in H-alfa, waarop zo’n beetje alle bekende oppervlakteverschijnselen zichtbaar waren. Behalve protuberansen, fakkelgebieden en filamenten natuurlijk de granulen. Men verkijkt zich gemakkelijk op de omvang van een enkele (super)granule en in een vergelijking is het verbluffend te constateren dat heel de Verenigde Staten er ruim in zou passen. Roelof had een serie deelopnamen van de zon aan de magische werking van stitching software overgeleverd, waardoor deze naadloos op elkaar waren aangesloten tot een volledige schijf.

08-harrieVoor een nieuwe aflevering uit ‘De Wondere Wereld van de Optica’ betrad Harry Rutten het podium. Deze keer besprak hij het verschijnsel ghosting, dat zich voordoet bij combinaties van lenzen, dus in objectieven, ten gevolge van reflecties tegen voornamelijk glasoppervlakken, welke uiteindelijk terechtkomen op de beeldchip. Ghosting is meestal zichtbaar in de vorm van wazige, min of meer ronde en halvemaanvormige vlekken, maar in een enkel geval is het – heel geniepig – uniform uitgesmeerd over het beeldveld, zodat het aanleiding geeft tot een bijna niet te traceren contrastverlaging.

09-reinderHet aandachtige gehoor, de astrobabbel nog lang niet beu, smaakte het genoegen Reinder Bouma in de slotpresentatie te mogen beluisteren. Reinder heeft zich in een lange reeks van jaren gespecialiseerd in de ruimtelijke komeetkunde (stereokometrie?) en men was natuurlijk benieuwd aan welke voorspellingen de leermeester zich zou wagen betreffende helderheid en zichtbaarheid van de in aantocht zijnde komeet ISON. Kometen tenslotte zijn berucht om hun grillige gedrag. Gebruikmakend van diagrammen en tabellen besprak hij verschillen en overeenkomsten met een aantal andere, welbekende kometen. Kohoutek, McNaught, Hyakutake, Hale-Bopp passeerden de revue en bij menigeen zullen deze een stortvloed aan (overwegend mooie) herinneringen hebben losgemaakt. Welk lot dus zal ISON beschoren zijn? Over de zichtbaarheid hoeven we ons in elk geval niet druk te maken. Dit hemellichaam, potentieel zelfs ‘de komeet van de eeuw’, is circumpolair vanaf eind november.

Om klokslag vijf uur sloot Roelof, die de touwtjes steeds strak in handen had gehouden, de bijeenkomst. Op naar het eerste lustrum.

Frans Sanders  

Foto's van de bijeenkomst zijn hier te vinden.